Grenswaarden

In Nederland is per 1-01-2007 het begrip MAC waarde vervallen. Hiervoor in de plaats zijn de zogenaamde grenswaarden gekomen. Hieronder treft u een korte uitleg over het huidige grenswaarden systeem.

Definitie Grenswaarde

De grenswaarde is een concentratieniveau van een gas, damp, aerosol, vezel of van stof in de lucht op de werkplek. Bij de vaststelling van deze waarde wordt zoveel mogelijk als uitgangspunt gehanteerd dat – voor zover de huidige kennis reikt – de gezondheid van de werknemers én hun nageslacht niet wordt benadeeld. Zelfs niet bij herhaalde blootstelling aan die concentratie, gedurende een langere tot zelfs een arbeidsleven omvattende periode.

In de praktijk bestaat behoefte aan concrete normen op het gebied van arbeidsomstandigheden. Concrete, gekwantificeerde normen scheppen duidelijkheid voor werkgevers en werknemers en bieden houvast voor de handhaving door de Arbeidsinspectie.
Dat geldt in het bijzonder voor gezondheidsschadelijke en hinderlijke stoffen. Hoe groter de gezondheidsrisico’s van blootstelling op de werkplek zijn, des te strenger (lager) de normen ter beperking van de blootstelling.

Grenswaarden worden in de praktijk gehanteerd door overheid én bedrijfsleven bij de toetsing van blootstellingsniveaus en bij de beoordeling van de arbeidsomstandigheden. Verder worden ze gebruikt ter controle op de effectiviteit van getroffen arbeidshygiënische of andere maatregelen om het blootstellingsniveau terug te dringen (doeltreffendheidcriterium). Bij het ontwerpen van nieuwe installaties en bij het bewaken van emissiebronnen vormen grenswaarden een richtlijn voor het minimaal te bereiken beschermingsniveau.

Ons land kent zowel publieke (wettelijke) door de overheid vastgestelde als private grenswaarden, door bedrijven zelf vastgestelde grenswaarden Deze grenswaarden zijn gezondheidskundige grenswaarden, dat wil zeggen dat blootstelling aan deze concentraties op de werkplek niet mag leiden tot gezondheidsschade.

Grenswaarden zijn geen absolute blootstellingsgrenzen, maar tijdgewogen gemiddelden over acht uur, aangeduid met TGG-8u. Binnen deze periode van acht uur kunnen concentratieniveaus voorkomen die hoger zijn dan de grenswaarde als getal, mits deze hogere waarden worden gecompenseerd door lagere waarden waardoor het acht-uur-gemiddelde niet wordt overschreden.
Daarnaast kan bij een grenswaarde sprake zijn van een ceiling-waarde (plafondwaarde), aangeduid met de letter C. Een dergelijke waarde is een absolute blootstellingsgrens die niet mag worden overschreden. In bepaalde gevallen wordt om praktische redenen de ceiling-waarde vertaald in een 15 of 30 minuten tijdgewogen gemiddelde grenswaarde.
Verder wordt in een aantal gevallen ter voorkoming van hoge blootstellingsniveaus gedurende korte tijd (de zogenoemde piekblootstellingen) een grenswaarde als 15 minuten tijdgewogen gemiddelde vastgesteld; aangeduid met TGG-15min.


Private, dat wil zeggen door bedrijven zelf vast te stellen grenswaarden vormen het uitgangspunt van het nieuwe stelsel.


Publieke grenswaarden
Deze private grenswaarden worden door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aangevuld met publieke, dat wil zeggen wettelijke grenswaarden.
Het ministerie van SZW stelt publieke grenswaarden vast voor stoffen 

  • waarvoor de EU een grenswaarde vereist. In de praktijk zijn dat zogenoemde bindende limieten en Indicatieve Grenswaarden (ILV’s). 
  • waarvoor niet te verwachten is dat de EU een grenswaarde zal gaan vaststellen. Hierbij worden als criteria ‘stoffen zonder eigenaar’ en ‘stoffen met grote kans op gezondheidsschade (hoog-risicostoffen)’ gehanteerd, dan wel stoffen waarvoor de overheid vindt dat er een publieke grenswaarde moet worden vastgesteld.

De publieke grenswaarden worden opgenomen in bijlage 13 van de Arbeidsomstandighedenregeling. In bijlage XIIIA staan grenswaarden voor de niet-kankerverwekkende stoffen en in bijlage XIIIB voor de kankerverwekkende stoffen.
De eerste lijst van publieke grenswaarden is gepubliceerd in de Staatscourant van 28 december 2006, nr. 252 (bijlagen XIIIA en XIIIB van de nieuwe, gewijzigde Arbeidsomstandighedenregeling).

Gezondheidskundige grenswaarden
In het nieuwe stelsel zijn in principe alle grenswaarden (zowel private als publieke) gezondheidskundige grenswaarden, met uitzondering van de grenswaarden voor kankerverwekkende en mutagene stoffen waarvoor géén veilige grenswaarde kan worden vastgesteld. Alleen voor deze laatste groep wordt de haalbaarheidstoets gehandhaafd en speelt het resultaat van de toets een belangrijke rol bij de vaststelling van de hoogte van een grenswaarde voor deze categorie stoffen.

Verplichtingen / Handhaving
Voor alle stoffen geldt dat bedrijven in het kader van de RIE moeten beoordelen in hoeverre zij voldoen aan de gezondheidskundige grenswaarde. Als zij daaraan niet voldoen moeten zij een stappenplan opstellen om die grenswaarde te bereiken. Het stappenplan omvat naast een overzicht van te treffen maatregelen tevens een tijdsplanning.

Ingetrokken wettelijke en bestuurlijke grenswaarden
Alle tot 1 januari 2007 vastgestelde wettelijke en bestuurlijke grenswaarden die niet in de lijst van publieke grenswaarden zijn opgenomen, kunnen in de praktijk als uitgangspunt worden genomen voor de vaststelling van private grenswaarden. Het moet dan wel gaan om gezondheidskundige grenswaarden

Op de site van de SER kunt u in de database zoeken naar de wettelijk egrenswaarden;

www.ser.nl/nl/taken/adviserende/grenswaarden.aspx